Versioning และ Object Lock (Immutability) คืออะไร? และแตกต่างกันอย่างไร

เมื่อพูดถึง Object Storage มักจะมีฟีเจอร์สำคัญสองอย่างที่เกี่ยวข้องกับการปกป้องข้อมูล ได้แก่ Versioning และ Object Lock (Immutability) แม้ว่าทั้งสองฟีเจอร์จะช่วยลดความเสี่ยงจากการสูญหายของข้อมูล แต่มีวัตถุประสงค์และการทำงานที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน แน่นอนว่าฟีเจอร์ทั้งสองนั้น ระบบ S3 Object Storage ของเรานั้นรองรับอยู่ด้วย วันนี้เราเลยพาท่านไปรู้สึกว่าแต่ละฟีเจอร์มันคืออะไร และ แตกต่างกันอย่างไร

Versioning คืออะไร?

Versioning คือความสามารถในการเก็บรักษาไฟล์หลายเวอร์ชันภายใต้ชื่อเดียวกัน เช่นเมื่อท่านทำการอัปโหลดไฟล์ชื่อเดิมซ้ำ ระบบจะไม่เขียนทับไฟล์เดิม แต่จะสร้างเวอร์ชันใหม่ขึ้นมาแทน ทำให้สามารถย้อนกลับไปใช้งานไฟล์เวอร์ชันก่อนหน้าได้

ตัวอย่าง

เราทำการอัพโหลดไฟล์ report.xlsx

การเขียนไฟล์	ผลลัพธ์
อัปโหลดครั้งแรก	Version 1
แก้ไขและอัปโหลดใหม่	Version 2
แก้ไขและอัปโหลดใหม่อีกครั้ง	Version 3

ผู้ใช้งานสามารถเลือกกู้คืน Version 1 หรือ Version 2 ได้หากพบว่าข้อมูลใน Version 3 ไม่ถูกต้อง

ประโยชน์ของ Versioning

• ป้องกันการลบไฟล์โดยไม่ตั้งใจ
• ป้องกันการเขียนทับไฟล์ผิดพลาด
• สามารถย้อนกลับไปใช้ข้อมูลเวอร์ชันก่อนหน้าได้
• ช่วยในการตรวจสอบประวัติการเปลี่ยนแปลงของข้อมูล

ข้อจำกัดของ Versioning

แม้จะสามารถกู้คืนไฟล์เวอร์ชันเก่าได้ แต่ผู้ที่มีสิทธิ์เพียงพอยังคงสามารถลบทุกเวอร์ชันของไฟล์ได้ ดังนั้น Versioning จึงไม่สามารถป้องกันการโจมตีจาก Ransomware หรือการลบข้อมูลโดยผู้ดูแลระบบได้อย่างสมบูรณ์

Object Lock หรืออีกชื่อคือ Immutability คืออะไร?

Object Lock หรือ Immutability คือความสามารถในการกำหนดให้ไฟล์ไม่สามารถถูกแก้ไขหรือลบได้ภายในระยะเวลาที่กำหนด

เมื่อ Object ถูกล็อกแล้ว จะไม่มีใคร หรือ โปรเซสใด ทำการ

• แก้ไขข้อมูล
• เขียนทับข้อมูล
• ลบข้อมูล

ได้จนกว่าจะครบระยะเวลาที่กำหนดไว้

ตัวอย่าง

ไฟล์ backup-2026-06-21.vbk และเรากำหนด Retention Period = 30 วัน

ผลลัพธ์คือ

• ผู้ใช้ไม่สามารถลบไฟล์ได้
• โปรแกรมไม่สามารถแก้ไขไฟล์ได้
• Malware หรือ Ransomware ไม่สามารถลบไฟล์ได้
• แม้แต่ผู้ดูแลระบบก็อาจไม่สามารถลบไฟล์ได้

ประโยชน์ของ Object Lock

• ป้องกัน Ransomware
• ป้องกันการลบข้อมูลโดยเจตนาหรือไม่ก็ตาม
• รองรับข้อกำหนดด้านกฎหมายและ Compliance ซึ่งสำคัญมากสำหรับองค์กรขนาดใหญ่
• เหมาะสำหรับระบบ Backup และ Archive อย่างยิ่ง

ข้อจำกัดของ Object Lock

Object Lock ไม่ได้เก็บหลายเวอร์ชันของข้อมูลโดยตัวมันเอง แต่เน้นการป้องกันไม่ให้ข้อมูลที่มีอยู่ถูกเปลี่ยนแปลง

เปรียบเทียบ Versioning และ Object Lock

คุณสมบัติ	Versioning	Object Lock (Immutability)
เก็บหลายเวอร์ชันของไฟล์	✓	✗
ย้อนกลับไปใช้ข้อมูลเวอร์ชันเก่าได้	✓	✗
ป้องกันการเขียนทับไฟล์	✓	✓
ป้องกันการลบไฟล์โดยผู้ใช้ทั่วไป	✓	✓
ป้องกันการลบโดยผู้ดูแลระบบ	✗	✓
ป้องกัน Ransomware	จำกัด	✓
เหมาะสำหรับ Backup แบบ Immutable	✗	✓
เหมาะสำหรับเก็บประวัติการแก้ไขไฟล์	✓	✗

หากใช้งานร่วมกันจะเกิดอะไรขึ้น?

ในระบบ S3 Storage ของเราท่านสามารถเปิดใช้งานทั้ง Versioning และ Object Lock พร้อมกันได้ แล้วจะเกิดอะไรขึ้นหากท่านทำเช่นนั้นเราไปดูกัน

ตัวอย่าง

report.xlsx
├─ Version 1 (Locked)
├─ Version 2 (Locked)
└─ Version 3 (Locked)

หากเกิดการโจมตีจาก Ransomware

• ไฟล์อาจถูกอัปโหลดเป็น Version ใหม่
• แต่ Version เดิมยังคงอยู่
• Version เดิมไม่สามารถถูกลบได้
• สามารถกู้คืนข้อมูลกลับมาได้อย่างปลอดภัย

แนวทางนี้เรียกว่า Immutable Backup

เปรียบเทียบให้เห็นภาพง่าย ๆ

Versioning

เหมือนการเก็บร่างเอกสารทุกครั้งที่มีการแก้ไข

เอกสารฉบับที่ 1
เอกสารฉบับที่ 2
เอกสารฉบับที่ 3

หากแก้ไขผิด สามารถย้อนกลับไปใช้ฉบับเก่าได้

Object Lock (Immutability)

เหมือนการนำเอกสารใส่ตู้เซฟที่ถูกล็อกตามเวลาที่กำหนด

เอกสาร
↓
ตู้เซฟ
↓
เปิดได้อีกครั้งใน 30 วัน

 

บทสรุป

• Versioning ช่วยเก็บประวัติและกู้คืนไฟล์เวอร์ชันก่อนหน้า
• Object Lock (Immutability) ช่วยป้องกันไม่ให้ไฟล์ถูกลบหรือแก้ไข
• Versioning เน้นการกู้คืนข้อมูล
• Object Lock เน้นการปกป้องข้อมูล
• ระบบของเรารองรับการใช้งานทั้งสองฟีเจอร์ร่วมกัน ซึ่งเป็นแนวทางที่ดีที่สุดสำหรับการสร้าง Immutable Backup และป้องกันความเสียหายจาก Ransomware ในระบบ Object Storage ของเรา